Miasto Stoleczne Warszawa

Dziesiątki miejsc na poranne spacery

To nie przelewki - Warszawa zbiera deszczówkę

opublikowany: środa, 10. czerwca 2020 - 18:22, Paweł Olek

Pod takim hasłem ruszyła kampania „Warszawskiego programu ochrony zasobów wody”, którego celem jest ochrona i zwiększenie zasobów wody w Warszawie.


Na program składa się 6 filarów działań, m.in. dotacje na budowę urządzeń retencyjno-rozsączających oraz zbiorników wodnych. Realizatorami programu są jednostki miejskie, inwestorzy prywatni oraz mieszkańcy. Dzięki tak kompleksowemu podejściu do przeciwdziałania zmianom klimatycznym, Warszawa jest liderem w magazynowaniu wody.

 

I filar – dotacje retencyjne

Do 31 lipca 2020 roku można składać wnioski o dotację na budowę zbiorników do zbierania deszczówki. Dotacje są udzielane na budowę:

  • urządzeń retencyjno-rozsączających (np. skrzynki rozsączające, studnie chłonne, drenaże rozsączające, ogrody deszczowe).
  • zbiorników retencyjnych (zbiorniki podziemne lub powierzchniowe, szczelne lub zapewniające wsiąkanie wody do gruntu, otwarte w formie oczka wodnego lub zamknięte). Ze zbiorników można pobierać wodę do ponownego jej wykorzystania, np. do podlewania terenów zieleni.

Dotacje są skierowane:

  • do podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych, w wysokości do 80 proc. rzeczywistych kosztów realizacji inwestycji, ale nie więcej niż:
    - 4 000 zł dla osób fizycznych oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą;
    - 10 000 zł dla pozostałych podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych.
  • dla jednostek sektora finansów publicznych, będących gminnymi lub powiatowymi osobami prawnymi, w wysokości do 80 proc. rzeczywistych kosztów realizacji inwestycji.

Zbieranie i zagospodarowywanie wód opadowych w miejscu ich powstawania ogranicza odpływ wody z miasta. Dzięki budowie urządzeń służących do tego celu, czyli tworzeniu tzw. błękitnej infrastruktury, łagodzimy niekorzystne zmiany klimatyczne powstające w mieście.

Przeciwdziałamy przesuszaniu terenów miejskich, obniżaniu się zwierciadła wody gruntowej. Oszczędzamy również przepełnione kanalizacje deszczowe, które mogą w czasie gwałtownych opadów generować powodzie.

Ponadto, woda zagospodarowana w mieście wpływa korzystnie na rośliny, które produkują dla nas tlen. Więcej wody zagospodarowanej, to więcej roślin i zwierząt w mieście. Budowa zbiorników retencyjnych oraz systemów zagospodarowania wód deszczowych wpisują się w zakres działań technicznych wymienionych w strategii adaptacji miasta do zmian klimatu, przygotowanej w ubiegłym roku.

Dotychczas wpłynęło 606 wniosków, na kwotę 2,52 mln zł z 3,5 mln zł zarezerwowanych na ten cel. Przygotowano 191 umów o dotację, a pozostałe wnioski są w opracowaniu i uzupełnianiu danych przez wnioskodawców. Podpisano 99 umów. Pierwsze dotacje zostały już rozliczone (wypłacono 12 000 zł na podstawie 3 dotacji). Wnioski można składać do 31 lipca 2020 roku.

II filar - obszary naturalnej retencji

Jeziora, rzeki, torfowiska, bagna czy tereny podmokłe są naturalnymi zbiornikami retencyjnymi. Chcąc zmniejszyć odwodnienie miasta, naszym zadaniem jest ochrona tych terenów. W tym roku realizujemy projekt ochrony zagrożonych gatunków związanych z siedliskami wodnymi na terenie Warszawy, w ramach którego zostaną poprawione właściwości retencyjne wybranych terenów np. przez budowę zastawek i renaturyzację linii brzegowej wybranych cieków i zbiorników wodnych (na terenie 5 dzielnic: Bielany, Żoliborz, Śródmieście, Mokotów, Ursynów).

Planujemy również budowę zastawek na rowach melioracyjnych w rezerwacie przyrody Las Kabacki oraz adaptację zastawki w rezerwacie przyrody Morysin do potrzeb ochrony jego walorów.

 

III filar - powierzchnie przepuszczalne

Rozpłytowujemy powierzchnie nieprzepuszczalne dla wody czyli np. asfaltowe czy betonowe, co sprzyja tworzeniu się miejsc biologicznie czynnych, opartych na przyrodzie. Takie miejsca sprzyjają powstawaniu siedlisk roślin i zwierząt, a dodatkowo obniżają temperaturę w mieście w okresie letnim i zwiększają bioróżnorodność fauny i flory miejskiej.

Rozpłytowanie pozwala na zatrzymanie wód opadowych i roztopowych w miejscu gdzie one powstały, zwiększając retencję w glebie i zapobiegając jej odpływowi. Przykładami takich działań są: rozpłytowana w 2018 roku centralna wyspa ronda pl. Politechniki - 500 m2 na powierzchni której zostały posadzone byliny. Kolejne miejsca to: Bonifraterska (2018), Lindleya (2018), al. Szucha (2019), a jeszcze w tym roku zmiany dokonamy na ulicy Stalowej.

Stawiamy również na zielone tory tramwajowe - jeszcze w czerwcu 2020 roku skończą się prace na torowisku przy ul. Grochowskiej. Dzięki tej inwestycji będzie w Warszawie łącznie 25 km zielonych torów tramwajowych. Trawę zastępujemy 9 gatunkami rozchodnika znanego z przydomowych ogródków, dzięki czemu w niektórych porach roku tory będą wyglądać jak kolorowy dywan. Co ważne, rozchodnik rzadziej niż trawa wymaga podlewania wodą.

Realizujemy zielony Bulwar nad Trasą Łazienkowską, gdzie obok chodnika będzie więcej zieleni i ławek (realizacja w II połowie 2020), czy al. Jana Pawła II, gdzie podwajamy ilość zieleni (do końca listopada 2020).

Od 2019 roku na terenach Zarządu Zieleni mamy blisko 100 ha łąk - 20 ha łąk kwietnych w parkach i ponad 80 ha trawników przyulicznych pozostawionych jako tzw. miejskie łąki - trawy i rośliny dwuliścienne, które magazynują wodę. Planujemy w kolejnych latach rozpłytowywać po ok. 2000 m2 w 10 lokalizacjach.

 

IV filar - kanały miejskie 

W celu przeciwdziałania skutkom suszy, zwiększenia retencji wody w mieście, ochrony istniejących zasobów wodnych, poprawy warunków funkcjonowania środowiska przyrodniczego, dostosowujemy zarządzanie przepływami w istniejącej sieci kanałów i zbiorników wodnych w mieście.

Zmieniamy funkcję kanałów - z drenującej na nawadniającą. Z 29 zarządzanych przez miasto kanałów wybrano 6, na których zostaną założone urządzenia piętrzące i sterujące przepływem wód. Zamiast pozbywać się wody z miasta, retencjonujemy ją tam gdzie ona powstaje. W podpiętrzonych kanałach powstanie magazyn wody istotny dla przyrody, siedlisk gatunków roślin i zwierząt. 

Wykonane zostały już prace na pierwszym z nich - Kanale Gocławskim. Dzięki piętrzeniu w kanałach napełniliśmy również przyległe do nich zbiorniki:
- Jezioro Balaton
- Jezioro Kamionkowskie
- Zespół zbiorników w Parku Skaryszewskim

W trakcie piętrzenia w kanale Gocławskim woda zasila również przyległy zbiornik - Balaton na Pradze Południe. Dzięki prostym działaniom zbiornik zyskał prawie 8000 m3 wody. To liczba odpowiadająca 1440 beczkowozom.

Tam, gdzie w trakcie opadów występuje niewielkie ryzyko lokalnych podtopień - nie kosimy roślin wodnych. Pozostawiamy trzciny w celu ograniczenia parowania wody. Rośliny niekoszone zabezpieczają podłoże przed przesuszeniem. W przypadku niskich opadów deszczu (jak na przełomie kwietnia i maja br.) nie kosimy trawników miejskich.

Będziemy likwidować nieużywane i niepotrzebne już dawne rowy melioracyjne, szczególnie na terenach porolnych (Skarpa Warszawska w Wilanowie) i leśnych (Młociny, Las Bemowski, Wawer, Targówek, Las Kabacki, Praga Południe), które utraciły swoją pierwotną funkcję i odwadniają miasto. 

 

V filar - ujęcia wody podziemnej

Dodatkowym źródłem zaopatrzenia w wodę dla mieszkańców jest 85 ogólnodostępnych ujęć wody podziemnej tzn. ujęć wody oligoceńskiej czwartorzędowej. Ujęcia wody podziemnej mogą być alternatywnym dla mieszkańców dostępem do wody pitnej, w przypadku długotrwałego niskiego poziomu Wisły.

Obecnie analizowane są możliwości prawne zachowania ujęć miejskich oraz ujęć prywatnych, np. poprzez zapisy w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego czy wnioskowaniu o zmiany przepisów ogólnokrajowych. 

 

VI filar - procedury planistyczne

Działania zapobiegające odwodnieniu miasta i zwiększeniu retencji uwzględniamy również w miejscowych planach przestrzennego już na etapie planowania, na etapie uzgodnień w zakresie odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z terenu planowanych inwestycji, poprzez zastosowanie zielono-błękitnej infrastruktury (zielone dachy i ściany, ogrody deszczowe), konieczność retencjonowania wód opadowych czy zakaz likwidacji istniejącej sieci hydrograficznej (kanały, rowy) i jej zakrywania.

Przygotowujemy „Kodeks dobrych praktyk w procesie inwestycyjnym”, w zakresie sposobu zagospodarowania wód opadowych. Rekomendacja do jego stosowania będzie dotyczyć jednostek miejskich, deweloperów i indywidualnych inwestorów prywatnych.

Przykłady realizacji takich działań to Ośrodek Sportu i Rekreacji na Pradze-Południe (ul. Siennicka 40), gdzie mamy kompleks sześciu ogrodów deszczowych.