Reprywatyzacja - fakty


Wstęp

Najpierw wojenne zniszczenia, a następnie powojenne rozwiązania wprowadzane tzw. dekretem Bieruta całkowicie wywróciły przedwojenny porządek w kwestii własności gruntów i nieruchomości m.in. w Warszawie. Po roku 1989 państwo polskie stanęło przed wyzwaniem zadośćuczynienia właścicielom pokrzywdzonym decyzjami nacjonalizacyjnymi oraz dekretem. Tym samym w roku 1990 rozpoczął się proces reprywatyzacji.

Brak ustawowych rozwiązań poskutkował tym, że wokół tego procesu narósł szereg - niejednokrotnie słusznych - wątpliwości. Przy pomocy niniejszej strony pragniemy dostarczyć Państwu:

1. kluczowe fakty wyjaśniające zawiłości procesu reprywatyzacji,
2. jego historię od 1990 roku,
3. informacje dotyczące prób rozwiązywania wynikających z niego problemów, podejmowanych zarówno przez władze Miasta Stołecznego Warszawy, jak i przez ustawodawców,
4. wyjaśnienia dotyczące narastających wokół reprywatyzacji mitów.



Fakty

Kluczowe liczby, kluczowe decyzje, kluczowe rozwiązania prawne - poznaj fakty na temat działań w odniesieniu do procesu reprywatyzacji i jej skutków. Poznaj dane na temat m.in.:

  • aktywności Miasta w odniesieniu do decyzji zwrotowych,
  • polityki lokalowej Miasta,
  • formułowanych przez Miasto doniesień do prokuratury na temat nieprawidłowości,
  • wybudzaniu „śpiochów”, czyli uwalnianiu nieruchomości od roszczeń,
  • uchwał o pomocy dla lokatorów reprywatyzowanych nieruchomości.

Obalamy mity nt. reprywatyzacji

Brak jednoznacznych i całościowych rozwiązań prawnych, kontrowersyjne decyzje zwrotowe, a wreszcie wykorzystywanie tematu jako narzędzia w sporze politycznym. Te wszystkie czynniki sprzyjały narastaniu szeregu mitów na temat procesu reprywatyzacji - często niemających nic wspólnego z rzeczywistością. Dotyczyły rozmaitych kwestii - zaczynając od danych liczbowych, przez historię procesu reprywatyzacji, aż po kontekst prawny.

Właśnie takie mity zbieramy dla Was, aby pokazać czarno na białym, jak przeczą one faktom.

Pomoc lokatorom

W Warszawie systemowa pomoc mieszkańcom dotkniętych skutkami dekretu Bieruta wprowadzona została w 2009 roku. A od 2007 roku miasto udzieliło pomocy łącznie 3 500 rodzinom. W zależności od sytuacji życiowej, wieku, czy dochodów, mieszkańcy z budynków zwróconych otrzymują lokale komunalne, mieszkania będące w zasobie Towarzystwa Budownictwa Społecznego (osoby o wyższych dochodach), lokale zamienne w związku z decyzją PINB oraz socjalne. W tym czasie udostępniło też osobom potrzebującym 20 000 mieszkań.


W 2016 roku przeszkolono również radców prawnych w zakresie pomocy lokatorom z „budynków dekretowych” w ramach udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Informacje o pomocy mieszkaniowej dostępne są zarówno w specjalnie wydanym poradniku oraz na stronie internetowej www.sprawylokalowe.um.warszawa.pl.

Powołany został również pełnomocnik Prezydenta m.st. Warszawy do spraw rozwiązywania problemów mieszkaniowych lokatorów zamieszkałych w budynkach zwracanych lub zwróconych byłym właścicielom lub ich następcom prawnym oraz w budynkach prywatnych zarządzanych przez jednostki organizacyjne miasta. Pełnomocnik spotyka się z mieszkańcami i pomaga im w sytuacjach kryzysowych. Zapobiega eksmisjom i uczestniczy w postępowaniach, pośredniczy w kontaktach z właścicielami, zarządcami, dostawcami mediów oraz z instytucjami zewnętrznymi (policją, sądami, komornikami). Działa w ścisłej współpracy z burmistrzami dzielnic objętych działaniem dekretu jak i z biurami, których kompetencje mogą być istotne dla lokatorów.

Przy pełnomocniku działa także Komisja Dialogu Społecznego, która konsultuje wypracowywane rozwiązania. W skład Komisji wchodzi 17 stowarzyszeń lokatorskich.

Mała ustawa reprywatyzacyjna

Od 1989 roku przygotowanych było wiele ustaw, które miały uregulować sprawy związane z tzw. dekretem Bieruta. Jak dotąd tylko jedna, przygotowana z inicjatywy władz Warszawy, tzw. „Mała ustawa reprywatyzacyjna” została uchwalona i od września 2016 r. chroni stołeczne nieruchomości.


Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy - wprowadziła wiele istotnych zmian w procesie reprywatyzacji. Dzięki niej zwrotom nie podlegają nieruchomości wykorzystywane i przeznaczone na cele publiczne - szkoły, przedszkola, domy opieki, placówki wychowawczo-opiekuńcze, instytucje kultury, szkoły wyższe, obiekty ochrony zdrowia, place, promenady, parki oraz obiekty i urządzenia transportu publicznego.

Miasto nie zwraca również nieruchomości na których zabudowę, odbudowę czy remont wydatkowano znaczne środki publiczne - np. budynków wybudowanych w całości na gruntach objętych roszczeniem, gdzie wartość nakładów przewyższyła wartość zajętego gruntu, czy budynków odbudowanych w całości lub znacznej części ze środków publicznych. Może również wydać decyzję o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w przypadku realizacji przez podmioty publicznoprawne celów publicznych, zbycia gruntu na rzecz osób trzecich, czy niemożności podziału nieruchomości ze względu na istniejący ład przestrzenny. W tym ostatnim przypadku nie są zwracane podwórka, przestrzenie wewnątrzosiedlowe oraz tereny zielone.

Nowe przepisy pozwalają również na umorzenie tzw. spraw „uśpionych”, które toczyły się formalnie od lat powojennych - gdzie wnioskodawcy od czasu złożenia wniosku nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. Pozwoliła wreszcie na uregulowanie stanu prawnego ponad 2 tys. nieruchomości, przeprowadzenie koniecznych remontów i ochronę lokatorów przed zakusami nabywców roszczeń.

Mała ustawa reprywatyzacyjna wprowadziła także zapisy obligujące sądy do bardziej wnikliwej analizy wniosków dotyczących ustanawiania kuratorów. Nie można ich ustanawiać wobec osób, których miejsca pobytu nie sposób ustalić, lub istnieją przesłanki, że od dawna nie żyją. Ponadto wszelkie umowy dotyczące sprzedaży praw i roszczeń zwrotowych trzeba będzie dokonywać bezpośrednio u notariusza a miasto zyska możliwość ich pierwokupu, jeśli dotyczą gruntów miejskich.

logotyp