Miasto Stoleczne Warszawa

Dziesiatki miejsc na poranne spacery

Zamek Ujazdowski

Increase Zwykły Decrease
Prześlij innym
opublikowany: 25 czerwca 2010, Przemysław Miller
Zamek Ujazdowski fot. Przemysław Miller
Zamek Ujazdowski w al. Ujazdowskich 6 jest od 1985 r. siedzibą Centrum Sztuki Współczesnej. Dawniej mieściły się w nim koszary, lazaret wojskowy i szkoła sanitarna.

Znajduje się w miejscu prastarej osady Jazdów, która została zniszczona w 1262 r. po najeździe Litwinów. W 1516 r. w dworze w Jazdowie mieszkała księżna mazowiecka Anna Radziwiłłówna z synami: Stanisławem i Januszem, a później po 1546 r. królowa Bona Sforza, której to Jazdów był własnością.


W latach 70. XVI w. królowa Anna Jagiellonka poleciła zbudować nowy piętrowy drewniany dwór na północ od dzisiejszego zamku.
W dworze tym odegrano przed królem Stefanem Batorym sztukę Jana Kochanowskiego „Odprawa posłów greckich”.
Murowany zamek zaczęto budować w 1624 r. z inicjatywy króla Zygmunta III Wazy pod kierunkiem nadwornego architekta Matteo Castelli w stylu wczesnego baroku, a ukończono za panowania króla Władysław IV. W założeniu miała to być nieoficjalna rezydencja królewska „villa suburbia”, z trójarkadową loggią z widokiem na dolinę Wisły. Zamek, będący w istocie budowlą stricte reprezentacyjną, a nie obronną, łączy w sobie cechy północnoeuropejskie (wieże, strome dachy) z cechami wczesnego baroku rzymskiego (symetria, amfilady). Budowla ta najpełniej uosabia polski styl wczesnego baroku.
W okresie szwedzkiego potopu zamek został zniszczony, a następnie odbudowany.
W II poł. XVII w. właścicielem rezydencji został Stanisław H. Lubomirski Stanisław, który polecił Tylmanowi z Gameren przebudować jego wnętrza. W 1717 r. na polecenie króla Augusta II Mocnego zbudowano pod pałacem Kanał Piaseczyński o długości 820 m.
W 1766 r., pałac kupił król Stanisław A. Poniatowski, który go znacznie przebudował.
W 1784 r., król przekazał pałac na koszary Gwardii Pieszej Litewskiej dlatego pałac znowu przebudowano. Tym razem w stylu klasycystycznym wg proj. Stanisława Zawadzkiego.
Od 1809 r. znajdował się w nim szpital wojskowy. Podczas II wojny światowej został ponownie zniszczony w wyniku czego ocalały jedynie mury. W 1965 r. komunistyczne władze zdecydowały o rozbiórce zachowanych murów, lecz po 1973 r. zamek został odbudowany wg proj. Piotra Biegańskiego. Obecnie mieści się w nim Centrum Sztuki Współczesnej.
Poniżej skarpy, na wschód od zamku, znajduje się Park Agrykola, a w stronę Wisły ciągnie się ww. Kanał Piaseczyński. Zarówno Zamek Ujazdowski, jak i Kanał wchodzą w skład większego założenia urbanistycznego – tzw. Osi Stanisławowskiej.

Zobacz na mapie