Jest największą z polskich uczelni, gdzie nauczanie ściśle powiązane jest z praktyką badawczą.
W wielu dziedzinach nauki UW dysponuje doskonałym zapleczem naukowo-badawczym. Uczelnia stale rozwija współpracę z wiodącymi światowymi instytucjami naukowo-badawczymi. Szkoła realizuje Proce Boloński oraz rozwija współpracę z większością renomowanych instytucji edukacyjnych poza granicami Polski. UW zatrudnia ponad 6 tys. osób, w tym ponad 3,1 tys. nauczycieli akademickich. Kształci ok. 56 tys. Oprócz tego na studiach doktoranckich i podyplomowych studiuje ok. 9,2 tys. Ofertę dydaktyczną UW stanowi 37 kierunków studiów i ponad 100 specjalności i specjalizacji z zakresu nauk humanistycznych, ścisłych i przyrodniczych.
W 1816 r. cesarz Rosji i król Polski Aleksander I przychylił się do inicjatywy Stanisława K. Potockiego i Stanisława Staszica, zezwalając na utworzenie uniwersytetu przez połączenie Szkoły Prawa i Nauk Administracyjnych oraz Szkoły Lekarskiej. Nowa uczelnia składała się z pięciu wydziałów: Prawa i Nauk Administracyjnych, Nauk Lekarskich, Filozoficznego, Teologicznego, Nauk i Sztuk Pięknych (w latach 1826-1829 studiował tu Fryderyk Chopin).
W 1830 r. cesarz Rosji i król Polski Mikołaj I, upamiętniając swego brata Aleksandra I, przemianował uczelnię na Uniwersytet Królewsko-Aleksandrowski.
W 1831 r. po upadku powstania listopadowego, w którym licznie wzięli udział studenci, uczelnię zamknięto.
W 1857 r. otwarto ją ponownie pod nazwą Akademii Medyko-Chirurgicznej.
W 1862 r. nastąpiło otwarcie Szkoły Głównej.
Za czasów PRL UW był ważnym ośrodkiem opozycyjnym w kraju.