Miasto Stoleczne Warszawa

Dziesiatki miejsc na poranne spacery

Pałac Lubomirskich

Increase Zwykły Decrease
Prześlij innym
opublikowany: 21 października 2009, Przemysław Miller
Pałac Lubomirskich fot. Przemysław Miller
Pałac Lubomirskich, pl. Żelaznej Bramy 10

W XVIII w. rodzina Radziwiłłów kupiła północne tereny podwarszawskiego miasteczka Wielopole. Przed 1712 r. wybudowała tam swoją posiadłość. W 1730 r. pałac należał już do architekta Jana Z. Deybla. W 1760 r. w pałacu zaczęła się przebudowa w stylu późnobarokowym, lecz nie została nigdy zakończona. Pracami remontowymi kierował wtedy Jakub Fontana.


W 1790 r. rezydencję z przylegającymi terenami kupił Aleksander Lubomirski. W latach 1791-1793 pałac przebudowano w stylu klasycystycznym wg projektu Joachima Hempla. Między innymi została dodana kolumnada, składająca się z 10 potężnych kolumn oraz piętrowe oficyny od podwórza i piętro w korpusie głównym.

W 1816 r. córka A. Lubomirskiego sprzedała pałac generałowi Izydorowi Krasińskiemu. W latach 1828-1834 pałac był własnością rządu Królestwa Polskiego mieszcząc urzędy i szpital, utworzony tam podczas trwania powstania listopadowego.

W 1834 r. posiadłość kupił finansista Abraham S. Cohen. W tym okresie często przebudowywano pałac zmieniajac jego funkcję zaleznie od koniunktury gospodaczej tak, aby mógł przynosić jak największe zyski. W tym celu, umieszczono tu sklepy, stragany, małe mieszkania oraz żydowski dom modlitewny. Budynek w tym czasie jednak znacznie podupadł, a proces ten trwał zarówno w wieku XIX, jak na poczatku wieku XX, bowiem obiekt był inensywnie użytkowany natomiast nie był remontowany.

W 1928 r. Wacław Moszkowski przekształcił pałac na kamienicę i podwyższył budynek o jedno piętro, niszcząc jego zabytkowy charakter.

W 1938 r. gmach kupił Urząd Miasta Warszawy i wówczas podjęto decyzję o renowacji. Do realizacji planów nie doszło ze względu na wybuch II wojny światowej, a już w pierwszych dniach wojny nastąpiło duże zniszczenie pałacu. Podczas oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 r. Niemcy spalili pałac.

Po wojnie pałac odbudowano. W latach 1947-1950 pod kierunkiem Tadeusza Żurowskiego prowadzono prace budowlane, wzorując się na klasycystycznym projekcie Joachima Hempla.

W 1970 r. zdecydowano o przesunięciu pałacu z pierwotnego miejsca. Marian Spychalski marszałek Ludowego Wojska Polskiego, zaproponował obrócenie pałacu, tak by zamykał kompozycję Osi Saskiej. Całą operację opracował Aleksander Mostowski. Operacja obrotu trwała półtora miesiąca, od 30 marca do 18 maja 1970 r. Pałac odcięto od murów i fundamentów i na specjalnych kratownicach, po torach, powoli przesuwano na wyznaczone miejsce. W efekcie, budowlę z powodzeniem obrócono o 78 stopni.


Zobacz na mapie